Minister Ab Klink van VWS wil mensen een eigen bijdrage laten betalen als ze zonder verwijzing door de huisarts de afdeling spoedeisende hulp van het ziekenhuis bezoeken. Klink moet bezuinigen op zijn begroting en dan lijkt een dergelijke maatregel logisch. Op de SEH melden zich immers veel zelfverwijzers die daar niets te zoeken hebben.

Toch geeft Klink met dit bezuinigingsvoorstel een verkeerd signaal af. De SEH wordt ook bezocht door mensen die wxe9l acute zorg nodig hebben. Voor hen kan het tijdverlies van eerst naar de huisarts of de huisartsenpost moeten kritisch zijn. Zulke mensen moeten niet gehinderd worden door een financixeble afweging. Wat Klink feitelijk zou moeten doen, is samenwerking bevorderen tussen alle partijen in de acute zorgketen. Iedereen die acute zorg nodig denkt te hebben, moet door dezelfde trechter van triage gaan. De triagist hoort op basis van protocollen te bepalen of iemand naar de huisartsenpost moet, naar de SEH, of naar huis moet worden gestuurd met de boodschap de volgende ochtend zijn eigen huisarts te bezoeken als de klacht dan nog bestaat. Deze werkwijze levert uiteindelijk ook een besparing op en maakt bovendien de zorgketen beter. Maar deze besparing vergt wel een voorafgaande investering. En daarmee zit Klink klem.

Het International Comprehensive Cancer Institute (ICCI) kondigde onlangs aan een oncologisch ziekenhuis in Boxmeer te willen openen. In de strijd om de oncologische patixebnt die nu dreigt los te barsten, speelt het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis (AvL) een sterke troef uit. Het maakt bekend dependances te openen bij de ziekenhuizen in Hoofddorp en Hilversum, waar patixebnten terechtkunnen voor bestraling.

Op de eigen locatie in Amsterdam heeft het AvL geen ruimte meer om uit te breiden. Maar met de stijging van het aantal kankerpatixebnten onder de populatie neemt de vraag naar bestralingscapaciteit wel toe. Dependances openen is dan een goede oplossing om aan de groeiende vraag te voldoen. Het AvL heeft een goede naam opgebouwd op het gebied van oncologie.

Als het die weet te vertalen naar deze dependances, en als meer ziekenhuizen zox92n dependance willen openen, heeft nieuwe aanbieder ICCI voor dit aspect van de oncologische behandeling het nakijken. Maar om dit te laten slagen, moet het AvL wel aan branding gaan doen. Het moet een merk neerzetten met een landelijke uitstraling. En het moet communiceren naar de huisartsen en de oncologische teams in de Nederlandse ziekenhuizen. Ik ben benieuwd hoe dit nieuwe aanbod zich vanuit communicatieperspectief gaat ontwikkelen.

Onderzoek van Prismant leert ons dat meer dan de helft van de Nederlandse ziekenhuizen financieel ongezond is. Ze hebben onvoldoende financixeble ruimte om de gewenste nieuwbouw te plegen en krijgen van kredietverstrekkers steeds vaker nul op het rekest. Slecht management en de crisis zouden hieraan ten grondslag liggen.

Is dit zorgwekkend nieuws? Nee, naar mijn mening is het een gezonde vorm van natuurlijke selectie. Een woordvoerder van NVZ vereniging van ziekenhuizen zegt in een reactie op het bericht dat patixebnten vooralsnog weinig of niets merken van het uitblijven van nieuwbouwplannen. En ook dat nieuw- en verbouw uiteindelijk wel zullen plaatsvinden om de zorg te verbeteren.

Als ik kijk naar de recente grote nieuwbouwprojecten (Martini Groningen, Deventer Ziekenhuis. Orbis zorgconcern) is die stelling onhoudbaar. Ik ben het eens met gezondheidswetenschapper Marc Berg van Plexus dat dergelijke molochen restanten van het oude regime zijn. Zulke nieuwbouw is veel meer aanbod- dan vraaggestuurd. De zorg verandert: patixebnten worden liefst zoveel mogelijk dichtbij huis geholpen, in de eerste of anderhalve lijn. Moeten ze toch worden opgenomen, dan worden ze zo snel mogelijk weer ontslagen. Dit vraagt niet om grote ziekenhuisgebouwen, maar om kleinere en flexibele organisaties.

Kapitaalverstrekkers volgen deze ontwikkeling en stellen er hun investeringsbeleid op af. Ik vind het dan txe9 gemakkelijk om te zeggen: het ligt aan de crisis dat we geen geld meer kunnen lenen. Kom eens met een innovatief plan zorgmanagers, dan is het geld voor die lening beslist te vinden.

Drie kleinere ziekenhuizen gaan intensief samenwerken op het gebied van de intensive care: het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam, het Ruwaard van Putten Ziekenhuis in Spijkenisse en het Van Weel Bethesda Ziekenhuis in Dirksland. Ze doen dit niet omdat ze gedriexebn tot de top van de Nederlandse ICx92s willen behoren, het is gewoon bittere noodzaak.

De directe aanleiding voor de samenwerking was dat voor zulke kleine ziekenhuizen simpelweg geen intensivist meer te vinden is. De IC van Ruwaard van Putten moest om die reden al eind vorig jaar haar deuren sluiten. En ik begrijp de intensivisten ook wel die liever kiezen voor een carrixe8re in een groter ziekenhuis, waar op IC-gebied meer gebeurt en dus meer uitdaging in het werk ligt.

Om diezelfde reden verwacht ik dat binnen afzienbare tijd meer functies uit kleine ziekenhuizen zullen verdwijnen. Deels medische functies, omdat zorgverzekeraars die niet meer willen contracteren in kleine centra waar het patixebntenaanbod te gering is om de medische expertise in stand te houden. Maar ook ondersteunende functies zullen sneuvelen. Een inkoper die een beetje goed in zijn vak is bijvoorbeeld, gaat niet in een klein ziekenhuisje werken. Die kiest voor het bedrijfsleven. Een inkoopbureau dat op basis van een gedegen bedrijfsplan kan hardmaken dat het X procent op de inkoopkosten van tien kleine ziekenhuizen kan besparen als die de inkoop allemaal tegelijk de deur uit doen, doet beslist goede zaken. Het is tijd voor zakelijkheid in de zorg.

Wat is x93marktconformx94? De Landelijke Huisartsen Vereniging laat op dit moment geen kans onbenut om te melden dat de continuxefteit van de 7×24 uur zorg van de huisartsen tegen het huidige uurtarief niet langer te garanderen is. Dit uurtarief is op dit moment 55 euro en de LHV heeft bij de onderhandelingen ingezet op 80 euro.

Veel te weinig, stelt een huisarts uit Heelsum deze week in een ingezonden brief in Medisch Contact. Bovendien is die 80 euro alleen maar de inzet voor de onderhandeling en komt er dus ongetwijfeld een lager bedrag uit, vreest hij.

Daar zit wat in. Een klusser rekent tussen 20 en 30 euro per uur, een tekstschrijver tussen 45 en 80 euro. Maarten van der Vorst, de nieuwe interim financixeble man van Orbis, krijgt 600.000 euro per jaar. Als een klusser een plank misslaat, trekt hij de spijker eruit en begint opnieuw. Een tekstschrijver kan x92s avonds rustig op de bank gaan zitten en de volgende ochtend zijn tekst afmaken. En als Van der Vorst niet slaagt, komt er een volgende interimmer of springt de overheid bij. Orbis is immers een systeemziekenhuis.

Maar als een huisarts buiten kantooruren zijn werk niet doet, lopen patixebnten gevaar en zitten de wachtkamers van ziekenhuizen overvol. Die huisarts uit Heelsum heeft dus gelijk wat mij betreft. De LHV is veel te bescheiden.

Een paar weken geleden verweet ik Roelf de Boer (NVZ vereniging van ziekenhuizen) een papieren tijger te zijn. Hij waarschuwde namelijk dat de macht van de medisch specialisten aan banden moet. Helaas moet ik nu alweer kritisch zijn over de beste man. Ik vind zijn opmerking over de kwaliteitseisen die zijn vereniging aan haar leden wil gaan stellen, namelijk ronduit halfslachtig.

NVZ wil zwaardere eisen gaan stellen aan het lidmaatschap, zei hij gisteren. Een goede zaak. Kwaliteitseisen stellen aan ziekenhuizen die lid van de NVZ willen blijven, komt de kwaliteit van de ziekenhuiszorg als geheel ten goede. Maar waarom vindt hij het dan in hemelsnaam nodig om eraan toe te voegen: x91Een keurmerk mag je het niet noemenx92?

Wat een angsthazerij. Natuurlijk mag je een systeem dat op basis van kwaliteitseisen bepaalt of je wel of niet lid mag worden, wel een keurmerk noemen. Wat hebben ziekenhuizen aan dit op eieren lopen? Het lijkt erop dat De Boer bang is geworden van kritiek die hij naar aanleiding van zijn laatste opmerking heeft gekregen en nu probeert om iedereen te vriend te houden. Maar zachte handen maken geen kwaliteitsgerichte heelmeesters.

De NZa bracht eerder deze week de Monitor Huisartsenzorg 2008 uit. De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) reageerde hier met enige zeer kritische kanttekeningen op. Soms terecht, maar soms ook niet. Dat de omzet van de huisarts gestegen is omdat meer zorgtaken zijn overgeheveld van de tweede naar de eerste lijn, is bijvoorbeeld een goede zaak. Deze ontwikkeling sluit nauw aan op de wens van de overheid om de zorg dichtbij de patixebnt aan te bieden.

Met LHVx92s opmerking dat het ontbreken van certificering niets zegt over de kwaliteit, heb ik meer moeite. Het zegt misschien niet alles, maar haar conclusie dat de kwaliteit bij iedere huisarts gegarandeerd is, kan ik toch niet delen. Want als die kwaliteit niet wordt gemeten x96 via accreditatie dus x96 hoe wxe9xe9t de LHV dan dat die kwaliteit goed is? Daar schuilt een tegenstrijdigheid in. Een die voor mij afbreuk doet aan de stellige bewering die de LHV over de kwaliteit van de huisartsen durft te doen.

Ik ben het dan ook niet met de LHV eens dat het zeer positief is dat sinds 2005 x93al 1.660 van de 8.500×94 huisartsen betrokken zijn bij de praktijkaccreditering van het Nederlands Huisartsen Genootschap. Dat aantal is veel te laag.

Huisartsen worden slimmer in de manier waarop ze de farmaceutische zorg naar zich toe willen trekken. Een paar jaar geleden werden de huisartsen in Boxmeer door de rechter teruggefloten toen ze gingen samenwerken en een apotheker in dienst wilden nemen. Dat mocht niet, vond de rechter, omdat hiermee het Besluit Geneesmiddelenwet en de Mededingingswet werden overschreden.

De huisartsen in Houten pakken het nu wat handiger aan. Zij gaan ook samenwerken en zij kiezen ook voor xe9xe9n apotheker in dit samenwerkingsverband, maar de huisartsen nemen niet financieel deel in deze door hen geselecteerde apotheek. En daarin schuilt een cruciaal verschil. Want nu keurt de rechter het samenwerkingsverband wel goed en hebben de twee apothekers die bij hem op een verbod aandrongen het nakijken.

De huisartsen doen geen half werk. Ze willen in Houten vier eerstelijns medische centra opzetten en verwachten in die centra binnen drie jaar met die ene apotheek tachtig procent van de medicijnafname voor hun rekening te nemen. Niet leuk voor die andere twee apotheken, die een fikse inkomensderving tegemoet kunnen zien en moeten vrezen voor hun voortbestaan. Tenzij ze erin slagen hun patixebnten ervan te overtuigen dat zij er meerwaarde van hebben ook in de toekomst hun vertrouwde apotheek te blijven bezoeken. Ik ben benieuwd naar hun argumenten voor die stelling. Ze hebben enige haast die over het voetlicht te brengen.

Ik ben dit jaar niet overgestapt naar een andere zorgverzekeraar en waarom zou ik ook? Wat kan zorgverzekeraar A mij bieden dat B niet in huis heeft? Het verschil in premie bedraagt hooguit een paar tientjes per jaar. Maar in de tijd die nodig is om uit te zoeken welke partij de goedkoopste is, kan ik ook werken en dus geld verdienen. Blijkbaar dachten de meeste Nederlanders er zo over, want 97 procent heeft in 2009 dezelfde zorgverzekeraar als vorig jaar.

Ik ben ook een beetje sceptisch aan het worden over de vraag of selectieve zorginkoop voor mij het verschil gaat maken. Naarmate de transparantie over de kwaliteit van zorgaanbieders meer op straat komt te liggen, worden zorgverzekeraars meer gedwongen om achter elkaar aan te lopen en de zorg in te kopen bij de partij die hierin het best is. Doet een zorgverzekeraar dit niet, dan zal de klant er weglopen en een verzekering afsluiten bij een concurrent die zo slim is om het wel te doen.

Deze ontwikkeling brengt automatisch met zich mee dat zorgverzekeraars zich binnenkort niet meer kunnen onderscheiden met selectieve zorginkoop. Dit instrument blijft dan nog steeds van waarde om kwalitatieve zorg in te kopen tegen een goede prijs. Maar als lokkertje voor de klant om over te stappen, zullen zorgverzekeraars iets nieuws moeten verzinnen.

Mogelijk honderden ontslagen in Limburg. Het is geen onverwachte krantenkop in tijden van crisis. Maar opvallend aan deze kop is dat die ontslagen dreigen te vallen in de zorg. Het Orbisconcern staat er dusdanig slecht voor dat vakbond Abvakabo rekening houdt met een verlies van wel 1.100 banen. Niet alleen in het ziekenhuis dat tot het concern behoort, maar ook bij de thuiszorg, ggz en ouderenzorg die eronder vallen.

Het nieuwe ziekenhuis is zxf3 duur dat het opbrengen van de exploitatielasten ervan alle onderdelen van het Orbisconcern naar beneden haalt. Dat is een zorgwekkende ontwikkeling. De continuxefteit van de zorg in Sittard-Geleen kan erdoor in het geding komen en het imago van de zorgmarkt loopt een flinke knauw op.

Ik geef iedereen gelijk die nu stelt dat de bestuurders op basis van megalomanie hebben gehandeld en ter verantwoording moet worden geroepen voor de gevolgen van hun daden. Maar daarmee is het probleem niet opgelost. De nu ontstane situatie laat zien dat toezicht op de besteding van het zorgbudget een absolute voorwaarde is om de marktwerking in de zorg kans van slagen te geven. Toenmalig minister Hans Hoogervorst had dus toch gelijk toen hij een stelsel van x93gereguleerdex94 marktwerking voorstelde. Dat vervelende woordje blijkt nu uiterst essentieel te zijn.